- Over de veranderende omgeving -

Organiseren verandert. Al geruime tijd zijn er in onze maatschappij trends en ontwikkelingen zichtbaar die druk uitoefenen op traditionele manieren van organiseren. In de 21e eeuw worden organisaties in toenemende mate geconfronteerd met de uitdagingen en kansen die voortkomen uit ontwikkelingen op onder andere sociaal/maatschappelijk, economisch en technologisch gebied.

In deze blog ga ik in op de specifieke ontwikkelingen die aan deze uitdagingen ten grondslag liggen en doe ik een poging helderheid te creëren omtrent hun impact op de moderne manier van organiseren. Hierbij richt ik mij specifiek op de kennisintensieve organisatie (KIO).

De veranderende omgeving van de KIO
De noodzaak van het anders organiseren in de 21^e eeuw komt voort uit verschillende ontwikkelingen in de omgeving van de KIO. Zo maken globalisering en technologische ontwikkelingen het voor de organisatie steeds moeilijker de uniciteit van de geboden producten en diensten te behouden. De opkomst van de kenniseconomie, met de vrije beschikbaarheid van (online) kennis, zorgt ervoor dat de organisatie haar waarde op andere manieren moet bieden dan zij voorheen gewend was. Bovendien wordt van de organisatie een steeds hogere kwaliteit van de geleverde kennis verwacht, terwijl men niet of nauwelijks bereid is hier extra voor te betalen. Immers, doordat communicatiekosten tegenwoordig te verwaarlozen zijn, wordt de tred naar globalisering ook voor kennis steeds groter.

Het steeds hogere verwachtingspatroon waaraan organisaties dienen te beantwoorden, blijft niet beperkt tot de te leveren producten en diensten. Ook op sociaal/maatschappelijk gebied dient de organisatie in beweging te blijven. Om snel en doelmatig te kunnen reageren op de vele veranderingen in haar omgeving, dient de organisatie haar structuren, processen en procedures flexibeler in te richten.
De balans tussen werk en privé zal hierbij beter aan de specifieke situatie van de kenniswerker moeten worden aangepast. Tegelijkertijd heeft de vergrijzing van de samenleving tot gevolg dat de productiviteit van de beschikbare beroepsbevolking fors zal moeten toenemen.

De veranderende behoeften van de medewerker
Naast de ontwikkelingen in de omgeving van de KIO, zorgt ook de ontwikkeling van de interne medewerker er voor dat KIO’s een moderniseringsslag moeten maken.

Al in 1959 – in zijn boek Landmarks of tomorrow – voorspelde Peter F. Drucker de opkomst van de kenniswerker (of professional). Tegenwoordig is zo’n 33% van de Nederlandse beroepsbevolking als kenniswerker aan te merken. Als product van de kenniseconomie is de kenniswerker vooral aangewezen op zijn denkkracht, welke hij inzet bij het  interpreteren, ontwikkelen en distribueren van beschikbare kennis. Zijn drang naar vrijheid en verantwoordelijkheid is hierbij groot. Als gevolg van het strengere eisenpakket van de kenniswerker is het voor de KIO moeilijk om vast te houden aan traditionele structuren en besluitvormingsprocessen. Ook hier is daarom een grotere mate van flexibiliteit cruciaal in het moderne organiseren.

Gevolgen van de veranderende omstandigheden
Zowel interne als externe ontwikkelingen dwingen de organisatie dus haar werkwijze te moderniseren. De belangrijkste uitdaging ligt hierbij in het boeien en binden van de kenniswerker. De kenniswerker staat immers centraal bij het organiseren in de 21^e eeuw. Enerzijds komt dit voort uit het feit dat zijn waarde als ‘kennisbron’ in het huidige tijdperk sterk verschilt van de rol van ‘productiefactor’ die de medewerker in de vorige eeuw innam. Hiermee is het uiteindelijk de kenniswerker die bepalend is voor de waarde van de producten en diensten die door de organisatie geleverd worden. Anderzijds dwingt de kenniswerker de organisatie te voldoen aan de groeiende vraag naar autonomie, want juist de vrijheid voor de individuele medewerker bepaalt in toenemende mate de aantrekkingskracht die de organisatie op potentiële aanwinsten uitoefent.

Het beantwoorden aan de behoefte aan autonomie biedt de organisatie dan ook een belangrijk middel in het aantrekken van goed personeel en, daarmee, het aantrekken van de kennis die benodigd is om adequaat in te kunnen spelen op de veranderende omgeving. Immers, kennis is dan wel transparant en overal beschikbaar, maar de juiste bundeling van kennis en kunde biedt de organisatie het onderscheidend vermogen waarmee innovaties worden vormgegeven en waarmee een nieuwe vorm van uniciteit verworven wordt.

——————————————————————————————————–
In het kader van mijn MBA studie aan de Business School Nederland doe ik onderzoek naar de organisatie in de 21e eeuw.

Deelthema’s binnen dit onderzoek zijn
1) Organiseren;
2) Leiderschap;
3) Cultuur;
4) Resultaatgericht werken en
5) Veranderen.

Elke week presenteer ik op onze website een deel van mijn conclusies. Elk van de bovenstaande thema’s zal hierbij in twee of drie blogs worden gepresenteerd.  Onderstaand schema geeft de positie van het bovenstaande blog in de volledige reeks aan.

In mijn volgende blog, welke zal verschijnen op woensdag 11 april 2012, zal ik ingaan op de veranderingen die de kennisintensieve organisatie dient door te voeren om voorbereid te zijn op de uitdagingen die de 21^e eeuw nog in het verschiet heeft. Ik hoop dat je dan weer onze website weet te vinden!